Özel hastaneye gittiğinizde önünüze çıkarılan her faturayı ödemek, açıklanmayan işlemleri kabul etmek veya haklarınızdan vazgeçmek zorunda değilsiniz. Muayeneden ameliyata, acil servisten yoğun bakıma kadar özel hastanelerde vatandaşın bilmesi gereken 10 temel hak bulunuyor. Üstelik bazı hizmetler için ilave ücret alınması da yasak!
Sağlığınız söz konusu olduğunda pazarlık yapmak, hakkınızı aramak veya size çıkarılan faturayı sorgulamak istemeyebilirsiniz. Çünkü o anda tek düşünceniz bir an önce iyileşmek, yakınınızın sağlığına kavuşmasını sağlamaktır. Ancak tam da bu hassasiyet, bazı durumlarda vatandaşın haklarını ikinci plana atmasına neden olabiliyor.
Özel hastaneye gidiyorsunuz. Önce muayene ücreti ödüyorsunuz. Ardından tahlil, görüntüleme, doktor muayenesi, yatış ve tedavi derken karşınıza yeni ödemeler çıkabiliyor. Bazen hangi işlem için ne kadar ücret alındığını anlamak bile güçleşiyor. Ameliyat öncesinde imzalatılan belgelerin içeriği, tedavi sırasında yapılan işlemler ve taburcu olurken çıkarılan faturalar ise ayrı bir tartışma konusu olabiliyor.
Peki, özel hastane yönetimi her istediği ücreti talep edebilir mi? Hastaya açıklama yapmadan işlem uygulayabilir mi? Acil servise başvuran bir vatandaştan hangi durumlarda ücret alınabilir? Hasta, kendi tahlil sonuçlarına ulaşamazsa ne yapmalı?
Öncelikle şu gerçeğin altını çizmek gerekiyor: Özel hastaneye para ödemek, hasta haklarından vazgeçmek anlamına gelmiyor. Hastaneler ticari işletme olabilir ancak insan sağlığı söz konusu olduğunda mevzuatın dışına çıkamaz.
İşte özel hastaneye gitmeden önce bilmeniz, gerektiğinde de sonuna kadar savunmanız gereken 10 temel hak...
Özel hastanelerde vatandaşın bilmesi gereken 10 hak
1. Ödediğiniz paranın hesabını sorma hakkınız var
Özel hastanede muayene oldunuz, tahlil yaptırdınız veya ameliyat geçirdiniz. Ödeme sırasında önünüze bir rakam çıkarıldı. Peki bu paranın hangi hizmetler karşılığında alındığını biliyor musunuz?
Hastanın, kendisinden alınan ücretlerin hangi işlemlere karşılık geldiğini öğrenme hakkı bulunuyor. Muayene, tetkik, görüntüleme, ameliyat, yatış ve diğer sağlık hizmetlerine ilişkin ücretler konusunda bilgilendirme yapılması gerekiyor.
SGK ile anlaşmalı özel hastanelerde ilave ücret uygulaması da belirli kurallara bağlı. Hastane, mevzuatta belirlenen sınırların üzerinde veya yasaklanan hizmetler için keyfi şekilde ücret talep edemez.
Vatandaş ayrıntılı fatura ve hizmet dökümü isteyebilir.
Unutmayın: Ne için para ödediğinizi bilmek ayrıcalık değil, en temel tüketici ve hasta haklarından biridir.
2. İzniniz olmadan her tıbbi işlem yapılamaz
Hastaneye gitmiş olmanız, yapılacak her işleme peşinen onay verdiğiniz anlamına gelmez.
Doktorun uygulayacağı müdahalenin ne olduğu, neden gerekli görüldüğü, olası riskleri ve alternatif tedavi seçenekleri hastaya açıklanmalıdır. Kanuni istisnalar dışında tıbbi müdahale için hastanın bilgilendirilmiş rızası alınmalıdır.
Vatandaş, kendisine açıklanmayan bir işlemi sorgulayabilir. Ne olduğunu bilmediği bir uygulamaya itiraz edebilir. Önüne konulan her belgeyi okumadan imzalamak zorunda değildir.
Özellikle ameliyat, anestezi ve kapsamlı tedaviler öncesinde bu hak hayati önem taşıyor.
Vücudunuz üzerinde yapılacak işlemler konusunda söz sahibi olan sizsiniz. Sağlık hizmeti almak, karar hakkınızı başkasına devretmek değildir.
3. Tedaviyi reddedebilir, başka doktor isteyebilirsiniz
Bir hastanenin veya doktorun seçilmiş olması, hastanın tedavi seçenekleri konusunda söz hakkını kaybettiği anlamına gelmez.
Hasta, kanunen zorunlu durumlar dışında tedaviyi reddedebilir veya başlanan tedavinin durdurulmasını isteyebilir. Bunun sağlık açısından doğurabileceği sonuçlar kendisine açıklanmalıdır.
Ayrıca vatandaş, sağlık kuruluşunu ve sağlık hizmeti verecek hekimi seçme ve değiştirme hakkına sahiptir. Doktorun kim olduğunu, uzmanlığını ve unvanını öğrenebilir.
Başka bir doktordan görüş almak istemek de hastanın en doğal haklarından biridir.
Hiçbir hasta, yalnızca itiraz ettiği veya başka bir doktorla görüşmek istediği için baskı altında hissettirilmemelidir.
4. Tahlil sonuçlarınızı ve hasta dosyanızı vermek zorundalar
Özel hastanede tedavi gördünüz. Tahlilleriniz yapıldı, görüntülemeleriniz çekildi, doktorunuz muayene etti. Ancak başka bir hastaneye gitmek istediğinizde kayıtlarınıza ulaşamadığınızı düşünün.
Böyle bir durumda çaresiz değilsiniz.
Hasta, kendi sağlık durumuyla ilgili dosyayı ve kayıtları inceleme, bunların bir örneğini alma hakkına sahiptir. Tahlil sonuçları, röntgen ve MR görüntüleri, epikriz raporları ve tedavi bilgileri de bu kapsamda değerlendirilir.
Hastanın kendi sağlık geçmişine erişmesi keyfi biçimde engellenemez. Kayıtlarda hata veya eksiklik bulunması durumunda düzeltilmesini istemek de mümkündür.
Sağlık geçmişiniz bir hastanenin elinde tutabileceği ticari bir sır değildir. Kendi sağlık kayıtlarınıza erişme hakkınız var.
5. Acil serviste her hastadan kafaya göre ücret alınamaz
Özel hastanelerle ilgili en çok tartışılan konulardan biri de acil servis ücretleri.
Vatandaşların önemli bir bölümü, özel hastanenin acil servisine başvurduğunda mutlaka ödeme yapmak zorunda olduğunu düşünüyor. Oysa SGK mevzuatında acil hal kapsamında sunulan sağlık hizmetleri için önemli güvenceler bulunuyor.
SGK mevzuatına göre acil hal kapsamında sunulan acil sağlık hizmetlerinden katılım payı ve ilave ücret alınamaz.
Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Her acil servis başvurusu otomatik olarak bu kapsama girmiyor. Hekim değerlendirmesi sonucunda başvurunun acil hal kapsamında olmadığı belirlenirse farklı ücretlendirme kuralları uygulanabiliyor.
Acil halin sona ermesinden sonra ücretli hizmet sunulacaksa hastanın bu konuda yazılı olarak bilgilendirilmesi gerekiyor.
Vatandaş, kendisine neden ücret çıkarıldığını ve başvurusunun hangi kapsamda değerlendirildiğini mutlaka öğrenmeli.
6. Yoğun bakım ve kanser tedavisinde ilave ücret alınamayan hizmetler var
Özel hastaneye giden herkesin bilmesi gereken en önemli konulardan biri de bu.
Çünkü birçok vatandaş, SGK anlaşmalı özel hastanelerde sunulan bütün hizmetlerin ilave ücrete tabi olduğunu düşünüyor. Oysa mevzuat bazı sağlık hizmetleri için ilave ücret alınmasını yasaklıyor.
SGK mevzuatında belirtilen kapsam ve koşullar dahilinde;
Yoğun bakım hizmetleri,
Yanık tedavileri,
Kanser tedavileri (kemoterapi, radyoterapi ve radyoizotop tedavileri),
Yenidoğana verilen sağlık hizmetleri,
Organ, doku ve kök hücre nakilleri,
Hemodiyaliz tedavileri,
Mevzuatta belirtilen bazı kalp ve damar cerrahisi işlemleri
için ilave ücret alınamıyor.
Bu hizmetlerin özel hastanede sunulması, hastanenin ilave ücret talep edebileceği anlamına gelmiyor.
Elbette uygulamada işlemin SGK kapsamı, istisnalar ve sözleşme hükümleri dikkate alınmalı.
Hastanenin özel olması, mevzuatın yasakladığı bir ücretin vatandaştan alınmasına gerekçe olamaz.
7. Muayene sırasında mahremiyetiniz korunmak zorunda
Bir hastaneye gittiğinizde yalnızca tedavi olmayı değil, özel hayatınıza saygı gösterilmesini de bekleyebilirsiniz.
Muayene, teşhis ve tedavi işlemleri uygun gizlilik ortamında gerçekleştirilmelidir. Tedaviyle doğrudan ilgisi bulunmayan kişilerin tıbbi müdahale sırasında bulunması için hastanın rızası gerekir.
Aynı şekilde sağlık bilgileriniz de mevzuatın izin verdiği durumlar dışında üçüncü kişilerle paylaşılamaz.
Hastanın hastalığı, tahlil sonuçları, tedavi geçmişi ve kişisel sağlık bilgileri herkesin erişimine açık değildir.
Hastaneye girmek, mahremiyetinizden vazgeçmek anlamına gelmez.
8. Kötü muameleye, aşağılanmaya ve ayrımcılığa katlanmak zorunda değilsiniz
Sağlık hizmeti almak için para ödüyor olmanız bir yana, hiçbir vatandaş insan onuruna aykırı bir muameleyle karşılaşmamalıdır.
Hasta; saygılı, nazik, özenli ve insan onuruna uygun hizmet alma hakkına sahiptir.
Hastaya bağırılması, küçük düşürülmesi, sorularının geçiştirilmesi veya sağlık durumu nedeniyle ayrımcılık yapılması kabul edilemez.
Doktorun, hemşirenin veya hastane personelinin yoğun çalışması, hastaya kötü davranılmasının gerekçesi olamaz.
Özel hastaneler yalnızca teknolojik cihazları, lüks odaları ve marka değerleriyle değil, hastalarına gösterdikleri saygıyla da değerlendirilmelidir.
Vatandaş para ödediği için değil, insan olduğu için saygılı hizmet almak zorundadır.
9. Refakatçi ve ziyaretçi haklarınızı öğrenin
Özellikle ameliyat, doğum, ileri yaş ve uzun süreli tedavi süreçlerinde refakatçi konusu büyük önem taşıyor.
Hasta, sağlık kuruluşunun belirlediği kurallar ve hekimin uygun görmesi çerçevesinde refakatçi bulundurabilir ve ziyaretçi kabul edebilir.
Ancak bu hak sınırsız değil. Hastanın sağlık durumu, tıbbi gereklilikler, hastanenin imkânları ve diğer hastaların hakları dikkate alınabiliyor.
Hastane yönetiminin refakatçi ve ziyaretçi uygulamalarına ilişkin kuralları açıkça bildirmesi gerekiyor.
Vatandaş, yakınını ziyaret etmek veya tedavi sürecinde yanında bulunmak istediğinde hangi kuralların uygulandığını öğrenme hakkına sahip.
10. Hakkınız ihlal edilirse şikâyet edebilir, hukuki yollara başvurabilirsiniz
Belki de en önemli hak bu.
Özel hastanede yaşadığınız bir mağduriyet karşısında susmak zorunda değilsiniz. Hastanenin tanınmış bir marka olması, çok sayıda şubesinin bulunması veya yüksek ücretlerle hizmet vermesi onu denetimden muaf tutmaz.
Hasta, haklarının ihlal edildiğini düşündüğünde öncelikle hastanenin hasta hakları birimine başvurabilir.
Bunun yanında;
Sağlık Bakanlığına bağlı hasta hakları başvuru kanallarını,
SABİM 184 hattını,
İlgili İl Sağlık Müdürlüğünü,
SGK mevzuatına ilişkin uyuşmazlıklarda SGK'yı,
Tüketici işlemi niteliğindeki uyuşmazlıklarda tüketici hakem heyetlerini veya mahkemeleri
başvuru yolları olarak değerlendirebilir.
Olayın niteliğine göre hukuki ve adli yollara başvurmak da mümkündür.
Burada önemli bir ayrıntı var: Faturaları, ödeme belgelerini, tahlil sonuçlarını, epikriz raporlarını ve hastaneyle yapılan yazışmaları saklayın. Şikâyetinizi mümkün olduğunca somut belgelerle destekleyin.
Hastane yönetiminin karşısında tek başınıza olduğunuzu düşünmeyin. Hak aramak için kullanabileceğiniz resmî başvuru yolları bulunuyor.
Özel hastaneye gitmeden önce bu 5 noktaya dikkat edin
Haklarınızı bilmek kadar, mağduriyet yaşamamak için önceden tedbir almak da önemli.
Hastanenin SGK ile anlaşması olup olmadığını ve anlaşmanın hangi branşları kapsadığını öğrenin.
Muayene, tetkik, ameliyat ve yatış ücretlerini mümkünse yazılı olarak isteyin.
Size sunulan belgeleri okumadan imzalamayın. Anlamadığınız bölümleri açıklatın.
Ödeme sonrasında ayrıntılı fatura ve hizmet dökümü alın.
Beklenmedik bir ücretle karşılaşırsanız hangi işlem karşılığında alındığını yazılı olarak sorun.
Özellikle ameliyat ve uzun süreli tedavilerde toplam maliyetin önceden açıklanmasını isteyin. Ücrete dahil olmayan işlemleri de öğrenin.
Sağlık hizmeti ticarete dönüşürken hasta hakları unutulamaz!
Özel hastaneler elbette yatırım yapabilir, ticari faaliyet yürütebilir ve mevzuatın izin verdiği ölçüde ücret talep edebilir. Ancak ticari faaliyet, hastanın haklarının önüne geçemez.
Bir vatandaş ameliyat masasına yatarken hangi işlemin yapılacağını bilmek zorunda kalmamalı. Taburcu olurken karşısına çıkan faturanın hesabını tek tek sormak zorunda bırakılmamalı. Sağlık hizmeti alırken kendisine açıklanmayan ücretler ve belirsiz uygulamalarla mücadele etmek zorunda kalmamalı.
Sağlık, vatandaşın en hassas olduğu alanlardan biri. İnsanlar çoğu zaman kendileri veya yakınları için endişelenirken haklarını aramayı erteliyor. İşte bu nedenle hasta haklarının bilinmesi ve gerektiğinde kullanılması büyük önem taşıyor.
Özel hastane olmak, kuralların dışında olmak demek değildir. Hastanın çaresizliğinden, bilgisizliğinden veya sağlık endişesinden yararlanarak ücretlendirme yapılamaz. İnsan sağlığı üzerinden hizmet sunan her kurum, önce hastaya ve onun haklarına saygı göstermek zorundadır.
Unutmayın: Hastaneye hasta olarak girebilirsiniz ama haklarınızı bilmeden çıkmak zorunda değilsiniz.
#ÖzelHastane #Haklar #Vatandaş