Sosyal Güvenlik Kurumu, kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında ticari araç sürücülerinin sigortalılık durumlarının incelenmesine yönelik yeni kuralları açıkladı. 19 Ekim 2026 tarihli 2026/22 sayılı Genelge ve 26 Ekim tarihli genel yazıyla, trafik ceza tutanaklarının bu süreçte nasıl değerlendirilmesi gerektiğine ilişkin çerçeve yeniden belirlendi.
Yeni uygulamada, ticari bir aracı kullanan kişinin yalnızca trafik cezası tutanağında adının geçmesi nedeniyle araç sahibi işletmenin sigortasız çalışanı olduğu sonucuna varılmayacak. Sürücü ile işletme arasında hizmet ilişkisi bulunup bulunmadığı, somut bilgi ve belgeler üzerinden değerlendirilecek.
Trafik cezası tek başına sigortasızlık kanıtı sayılmayacak
Önceki uygulamalarda trafik ceza tutanaklarının sigortalılık incelemelerinde dayanak olarak kullanıldığı, bazı işlemlerin ise çalışma ilişkisinin yeterince araştırılmaması nedeniyle yargı kararlarıyla iptal edildiği belirtildi.
Yeni düzenlemeyle birlikte gerekli görülen kayıtlar sosyal güvenlik denetmenlerine iletilebilecek. Denetmenler, sürücünün araç sahibi işletme bünyesinde çalışıp çalışmadığını ve sigortalı sayılmasını gerektiren bir hizmet ilişkisinin bulunup bulunmadığını araştıracak.
Böylece araç kullanımı ile işçi-işveren ilişkisi arasındaki ayrımın somut bulgular üzerinden değerlendirilmesi hedefleniyor.
İşverenler için SGK teşviklerini kaybetme riski
Düzenlemenin işverenler açısından önemli sonuçlarından biri, kayıt dışı istihdam tespitlerinin sigorta primi teşviklerine etkisi.
Tekno Kanguru CEO’su ve İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Baş Uzmanı Sertaç Sedat Köksal, sigortasız çalışan tespit edilmesi hâlinde işverenlerin yalnızca geriye dönük primler ve idari para cezalarıyla karşılaşmayabileceğini belirtti. Mevzuattaki koşulların oluşması durumunda, yararlanılan SGK teşviklerinin kaybedilmesi de gündeme gelebiliyor.
Özellikle çok sayıda çalışanı bulunan ve yüksek tutarlı teşviklerden yararlanan işletmelerde, olası mali yükün milyonlarca liraya ulaşabileceğine dikkat çekiliyor.
Köksal, konunun şirketler açısından taşıdığı riski şu sözlerle değerlendirdi:
“Bir kişinin sigortalılık durumuna ilişkin ihmalin maliyeti, bazen o kişinin yıllık ücretinden değil, şirketin milyonlarca liralık SGK desteklerinden hesaplanır.”
İlk tespitte bir ay, tekrarında bir yıl uygulanabiliyor
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun ek 14’üncü maddesi, belirli koşullarda kayıt dışı istihdam tespitlerinin teşviklere etkisini düzenliyor.
İlgili hüküm kapsamında, şartların oluşması hâlinde işverenler ilk tespitte bir ay süreyle ilgili sigorta primi teşviklerinden yararlanamayabiliyor. İlk tespit tarihinden itibaren üç yıl içinde aynı kapsamda bir ihlalin tekrarlanması durumunda ise teşviklerden yararlanamama süresi bir yıla çıkabiliyor.
Bununla birlikte mevzuatta istisnalar da bulunuyor. Sigortasız çalıştırıldığı belirlenen kişi sayısının işyerindeki toplam sigortalı sayısının yüzde 1’ini aşmaması ve beş kişiden fazla olmaması durumunda, söz konusu madde kapsamındaki teşvik yasağı uygulanmıyor.
İşverenlerin hangi konulara dikkat etmesi gerekiyor?
Yeni uygulama, ticari araç kullanan kişilerin çalışma statüsünün yalnızca trafik ceza tutanağı üzerinden değerlendirilmemesini öngörüyor. Bununla birlikte işletmelerin sigortalılık kayıtlarını ve teşvik koşullarını düzenli olarak kontrol etmesi önem taşıyor.
Olası bir denetimde sürücü ile işletme arasındaki ilişkinin doğru belgelerle ortaya konulması, hem sigortalılık incelemesi hem de teşvik uygulamaları bakımından önem taşıyabilecek.
#SGK #İşveren #SGKTeşvikleri #KayıtDışıİstihdam
