Bursa'nın tarihi mirası Gölyazı'da sürdürülen arkeolojik kazılarda, geçmişe ışık tutabilecek önemli bir buluntuya ulaşıldı. Apollonia ad Rhyndacum Antik Kenti'ndeki tiyatro alanında ortaya çıkarılan mezar, yapının bulunduğu konum nedeniyle arkeologların araştırma konusu oldu. Uzmanlar, mezara kimin ve neden defnedildiğini anlamak için çalışmalarını sürdürüyor.
Gölyazı'daki antik tiyatronun altında mezar bulundu
Kültür ve Turizm Bakanlığının izniyle 2021 yılında başlatılan kazılar, Nilüfer Belediyesinin desteğiyle Bursa Uludağ Üniversitesi adına yürütülüyor. Çalışmalara, Fen-Edebiyat Fakültesi Arkeoloji Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Derya Şahin başkanlık ediyor.
Helenistik Dönem'de Uluabat Gölü'ne hâkim Zambaktepe yamacına inşa edildiği belirlenen antik tiyatronun yaklaşık 5 bin kişilik kapasiteye sahip olduğu değerlendiriliyor. VIP alanlarını andıran özel bölümleri de bulunan yapıda, kazılar sırasında ortaya çıkarılan ve özgün konumlarına yerleştirilen 42 seyirci basamağı bulunuyor.
Kazıların bu sezonki en önemli buluntularından biri ise tiyatronun alt kavea olarak adlandırılan seyirci oturma bölümünün kuzeyinde tespit edildi. Burada, kerpiç sanduka ve pişmiş toprak kiremitlerden oluşan bir mezar yapısı ortaya çıkarıldı. Milattan sonra 1. yüzyıla tarihlendirilen mezarda yapılan incelemelerde, defnedilen kişinin yakıldığı belirlendi.
Arkeologların yanıt aradığı soru: Mezar neden tiyatronun altında?
Kazı Başkanı Prof. Dr. Derya Şahin, tiyatro alanında bulunan mezarın kendileri için önemli bir araştırma konusu oluşturduğunu belirtti. Antik kentin girişinde bir nekropol, yani mezarlık alanı bulunduğunu hatırlatan Şahin, tiyatrodaki mezarın yapısal özelliklerinin bölgede bilinen mezarlarla benzerlik taşıdığını ifade etti.
Buna karşın mezarın tiyatro alanında yer alması, yeni soruları beraberinde getirdi. Şahin, antik kentte mezarlık alanı bulunmasına rağmen tiyatronun altında neden bir mezar yapıldığının henüz açıklığa kavuşmadığını söyledi.
Mezarın özel bir kişiye ait olabileceği, kutsallık ya da kahramanlıkla bağlantılı bir anlam taşıyabileceği ihtimalleri üzerinde duruluyor. Ancak bu olasılıkların doğrulanması için kapsamlı araştırmalar yapılması gerekiyor.
Şahin, mezarın arkeolojik açıdan heyecan verici bir buluntu olduğunu vurgulayarak, sorulara yanıt bulabilmek için uzun soluklu bir literatür çalışmasına ihtiyaç duyulduğunu kaydetti.
Mezarda yakılma izleri tespit edildi
Mezarın incelenmesi sırasında defnedilen kişinin yakıldığı belirlendi. Bu nedenle kemik kalıntılarından hareketle mezara kaç kişinin defnedildiğini tespit etmek mümkün olmadı.
Kazı Başkanı Şahin, yakılma işlemi nedeniyle mezarın çok sayıda arkeolojik buluntu sunmadığını belirtti. Araştırmaların ilerleyen aşamalarında elde edilecek verilerin, mezarın kullanım amacı ve antik kentteki konumu hakkında yeni bilgiler sağlaması bekleniyor.
Apollonia ad Rhyndacum Antik Kenti'nde iki katlı tiyatro ihtimali
Kazı ekibi, antik tiyatronun üst kavea olarak bilinen bölümünde de incelemeler yürütüyor. Ancak bu alanda yapının altyapısını aydınlatabilecek yeterli bulguya ulaşılamadı. Üst bölümün büyük ölçüde tahrip olması, mimari özelliklerinin kesin biçimde belirlenmesini güçleştiriyor.
Elde edilen veriler doğrultusunda tiyatronun üst seyirci bölümünün tonozlu bir yapı üzerine oturmuş olabileceği düşünülüyor. Şahin, yapının iki katlı olabileceği ihtimali üzerinde durduklarını belirtti.
Tiyatroda, seyirci sıralarını birbirinden ayıran ve diazoma adı verilen yaklaşık 1 metre genişliğinde yürüyüş alanları bulunuyor. Bu alanın üzerinde ikinci bir oturma bölümünün yer almış olabileceği değerlendiriliyor.
Yapının ilk evresinde yamaç üzerine kurulan klasik Helenistik tiyatro özellikleri gösterdiği, son evresinin ise yazıtlardan hareketle milattan sonra 2. yüzyılın erken dönemlerine tarihlendirilebildiği ifade ediliyor. Üst bölümün Roma Dönemi tiyatrolarındaki örnekler gibi tonozlar üzerine inşa edilmiş olması da araştırılan ihtimaller arasında yer alıyor.
Gölyazı'nın tarihi geçmişine ilişkin yeni bulgular bekleniyor
Yerleşimin kesintisiz biçimde devam ettiği bir alanda kazı yaptıklarını belirten Şahin, bu durumun yapıların korunma koşullarını etkilediğini söyledi. İzole kalmış antik kentlerde görülebilen bütünlüklü yapı kalıntılarına burada ulaşmanın zor olduğunu ifade eden Şahin, buna rağmen çalışmalar sayesinde antik kentin geçmişine ilişkin önemli tespitler yapılabildiğini aktardı.
Tiyatronun çevresindeki alanlarda da araştırma yapılması planlanıyor. Şahin, yapıyla bağlantılı başka yapıların, tapınakların veya eski yol güzergâhlarının bulunabileceğini belirtti.
Bu ihtimaller, Gölyazı'daki Apollonia ad Rhyndacum Antik Kenti'nin tarihine ilişkin araştırmaların önümüzdeki dönemde de devam edeceğine işaret ediyor. Tiyatronun altındaki mezarın neden bu noktaya yapıldığı ve kimlere ait olduğu sorularının yanıtı ise yapılacak incelemelerle netleşecek.
#Bursa #Gölyazı #Nilüfer #Arkeoloji #AntikKent #ApolloniaAdRhyndacum #Tarih #KazıÇalışmaları #UluabatGölü #BursaTV
