Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, tasfiye sürecindeki fonların reel sektör üzerindeki olası etkilerini ele alan araştırmasını yayımladı. “Fon Tasfiyeleri ve Reel Sektör: Firma Verileri Ne Söylüyor?” başlıklı çalışmada, Sermaye Piyasası Kurulunun 17 Eylül 2026 tarihli kararıyla tasfiye kapsamına alınan fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin durumu incelendi.
TCMB'nin 15 Eylül 2026 verilerine dayanan analizine göre, yaklaşık 3 bin şirketin söz konusu fonlarda toplam 116 milyar TL tutarında yatırımı bulunuyor.
116 milyar TL'nin 57 milyarı para piyasası fonlarında
Araştırmada yer alan verilere göre, şirketlerin tasfiye kapsamındaki fonlarda bulunan yatırımlarının 57 milyar TL'si para piyasası fonlarından oluşuyor. Kalan tutar ise hisse senedi fonları ve diğer fon türlerinde bulunuyor.
Böylece toplam yatırımın yaklaşık yarısının para piyasası fonlarında toplandığı görülüyor. Şirketlerin faaliyet gösterdikleri sektörler incelendiğinde ise belirli bir alanda yoğunlaşma tespit edilmedi.
Şirketlerin ekonomideki payı ne kadar?
TCMB, fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin Türkiye ekonomisindeki ağırlığını da değerlendirdi. Buna göre söz konusu firmaların reel sektörün toplam aktifleri içindeki payı yüzde 1,2 olarak hesaplandı.
Bu şirketlerin istihdamdaki payı yüzde 0,6, cirodaki payı yüzde 0,9, ihracattaki payı yüzde 1,1 ve ticari kredi bakiyesindeki payı ise yüzde 0,9 seviyesinde kaldı.
Araştırmada şirketler, tasfiye kapsamındaki fon yatırımlarının son yıl bilançolarındaki dönen varlıklarına oranına göre gruplandırıldı. Yüksek maruziyet grubundaki firmaların ekonomik ağırlığının oldukça düşük olduğu belirlendi. Bu grubun toplam istihdam ve cirodaki payı on binde 3, ticari kredilerdeki payı ise on binde 2 olarak ölçüldü.
Fon tasfiyelerinin tedarikçilere etkisi araştırıldı
Merkez Bankasının çalışmasında, fon tasfiyelerinin yalnızca doğrudan yatırım yapan şirketlerle sınırlı kalmayabileceği de ele alındı. Şirketlerin nakit akışı ve finansman koşullarında yaşanabilecek sorunların, ticari ilişkiler üzerinden tedarikçilere yansıma ihtimali değerlendirildi.
Bu kapsamda, fon yatırımı bulunan şirketlere satış yapan tedarikçiler de analiz edildi. Toplam satışlarının yüzde 5'inden fazlasını bu şirketlere gerçekleştiren tedarikçilerin Türkiye genelindeki istihdamın yüzde 1,2'sini, cironun ise yüzde 1,5'ini oluşturduğu hesaplandı. Düşük maruziyet grubundaki firmalar değerlendirme dışında bırakıldığında bu oranların belirgin şekilde azaldığı görüldü.
Kısa vadeli TL kredilerinde artış yaşandı
Analizin dikkat çeken başlıklarından biri de şirketlerin kredi kullanımındaki değişim oldu. TCMB, fonlardaki kaynaklara erişimin zorlaşmasının işletmelerin kısa vadeli yükümlülüklerini karşılamasını güçleştirebileceğini ve işletme sermayesi ihtiyacını artırabileceğini belirtti.
Haftalık veriler, tasfiye kapsamındaki fonlarda yatırımı bulunan şirketlerin kullandığı kısa vadeli Türk lirası kredilerin, toplam kısa vadeli TL kredileri içindeki payının yükseldiğini gösterdi. Merkez Bankası, bu gelişmeyi şirketlerin krediye erişiminin devam ettiğine işaret eden bir bulgu olarak değerlendirdi.
Ayrıca 1 Ekim 2026'da makrofinansal istikrarı ve bankaların likidite yönetimini desteklemek amacıyla yapılan düzenlemelerin de kredi kullanımındaki gelişmelerde etkili olduğu kaydedildi.
TCMB'den likidite ve finansman uyarısı
Araştırmanın sonuç bölümünde, fon yatırımı bulunan şirketlerin ve bu şirketlere satış yapan tedarikçilerin Türkiye ekonomisi içerisindeki paylarının görece sınırlı olduğu belirtildi. Bununla birlikte, şirketlerin yaşayabileceği likidite sıkıntılarının önemsiz görülemeyeceği vurgulandı.
TCMB, fon piyasasındaki gelişmelerin reel sektöre etkisinin yalnızca doğrudan yatırımlarla sınırlı olmadığını da hatırlattı. Varlık fiyatlarındaki düşüş, finansman koşullarının sıkılaşması ve güven kaybının tüketim, yatırım ve üretim kararlarını etkileyebileceğine dikkat çekildi.
Bankaların likidite yönetimini destekleyen adımların ve özel sektörün finansmana erişimini kolaylaştıran düzenlemelerin ise ortaya çıkabilecek riskleri sınırlayabileceği ifade edildi.
#TCMB #FonTasfiyesi #Yatırım #116MilyarTL #Ekonomi
