Türkiye’nin farklı bölgelerinde meyve üreticileri, artan girdi maliyetleri ve ürün fiyatlarındaki gerileme nedeniyle zor bir sezon geçiriyor. Çanakkale ve çevresinde elma, Manisa’da üzüm, Aydın’da incir, Ege ve Akdeniz bölgelerinde ise zeytin üreticilerinin yaşadığı sorunlar yeniden gündeme geldi.
Metin Külünk’ün paylaştığı değerlendirmelerde, üreticilerin yalnızca düşük fiyatlarla değil, ürünlerini pazarlama, ihracat kanallarına ulaşma ve ödemelerini zamanında alma konularında da sıkıntılar yaşadığına dikkat çekildi. Çiftçilerin sorunlarını dile getiren Külünk, yaşanan gelişmelerin tesadüf olup olmadığının araştırılması gerektiği görüşünü ortaya koydu.
İncir üreticisi fiyat ve ihracat baskısı altında
Aydın’da incir üreticilerinin aktardığı fiyatlara göre, serbest piyasada geçen yıl 350-400 TL aralığında alıcı bulduğu belirtilen birinci sınıf incirin bu yıl 200-250 TL seviyelerine gerilediği ifade ediliyor. Daha düşük sınıftaki incirlerde de fiyat düşüşleri yaşandığı aktarılıyor.
TARİŞ’in 2026 yılı incir alım fiyatlarını 6 Ekim’de açıklaması da üreticilerin gündemindeki konular arasında yer aldı. Üreticiler, fiyatların daha geç duyurulmasının piyasa belirsizliğini artırdığını ve bazı çiftçileri ürünlerini düşük fiyatlarla satmaya zorlamış olabileceğini savunuyor.
İhracatta uygulanan testler, gümrüklerden geri dönen ürünler ve firmaların karşılaştığı koşullar da tartışılıyor. Bu konularda hangi kriterlerin uygulandığının ve denetimlerin bütün firmalar için eşit yürütülüp yürütülmediğinin açıklığa kavuşturulması isteniyor.
Zeytinde fiyat düşüşü, maliyetlerde artış
Zeytin üreticileri de yeni sezon öncesinde fiyat baskısıyla karşı karşıya. Akhisar bölgesinde paylaşılan fiyatlara göre, duble zeytinin kilogram fiyatı geçen sezon 90 TL iken yeni sezonun ilk fiyatlarında 60 TL’ye; bir numara zeytin 80 TL’den 50 TL’ye, yağlık zeytin ise 50 TL’den 10 TL’ye geriledi.
Buna karşılık mazot, işçilik ve hasat giderlerinin yükselmesi üreticinin yükünü artırıyor. Bazı zeytinyağı fabrikalarının bu sezon hizmet vermeyeceğine ilişkin iddialar da ürünün işlenmesi ve alımı konusunda endişelere neden oluyor.
Üreticiler, alım ve işleme süreçlerinde yaşanabilecek aksaklıkların zeytinin dalında kalmasına ve çiftçinin zararının büyümesine yol açabileceğini belirtiyor.
Elma ve üzüm üreticileri de zor durumda
Çanakkale ve çevresinde elma fiyatlarının eylül ayındaki yaklaşık 30 TL seviyesinden ekim başında 10-15 TL aralığına kadar gerilediği aktarılıyor. Meyve suyu sanayisinin ise elmayı kilogram başına 4-5 TL’den peşin aldığı belirtiliyor. Üretim maliyetinin 8-10 TL olarak hesaplandığı bir ortamda, işçilik ve diğer giderler üreticinin kazancını daha da düşürüyor.
Manisa ve Alaşehir’deki üzüm üreticileri de artan maliyetler ve daralan ihracat imkânlarıyla mücadele ediyor. Üreticilerin verdiği örnekte, 24 dönümlük bir bağda ilaç ve gübre giderlerinin 2025’te 160 bin TL’den 2026’da 470 bin TL’ye çıktığı, üzümün kilogram fiyatının ise 100 TL’den 60 TL’ye gerilediği ifade ediliyor.
Rusya pazarına yönelik ihracatın gerçekleşmemesinin alım hareketliliğini olumsuz etkilediği de üreticilerin dile getirdiği sorunlar arasında bulunuyor.
“Çiftçinin sesini kim duyacak?”
Külünk’ün paylaştığı değerlendirmelerde, üreticilerin sorunlarını anlatmakta yalnız bırakıldıkları yönündeki eleştiriler de öne çıktı. Çiftçilerin Tarım Müdürlükleri, ziraat odaları ve siyasetçilerden yeterli destek göremediklerini düşündükleri ifade edildi.
Üreticilerin beklentisinin ayrıcalık değil, emeklerinin karşılığını alabilecekleri ve üretimi sürdürebilecekleri adil koşullar olduğu vurgulandı. Fiyat oluşumu, alım süreçleri, ihracat uygulamaları ve denetimlerin şeffaf biçimde incelenmesi çağrısı yapıldı.
Metin Külünk: “Burada mutlaka bir operasyon var sorusunu sorduracak gelişmeler oluyor”
Çiftçilerin yaşadığı sorunlara ilişkin değerlendirmeye destek veren Metin Külünk, yaşanan gelişmelerin dikkatle takip edilmesi gerektiğini belirtti. Külünk, bazı gelişmelerin sonuçlarına bakıldığında ortada bir operasyon olup olmadığı sorusunu gündeme getirecek kadar dikkat çekici olduğunu savundu.
Külünk’ün mesajında şu ifadeler yer aldı:
“Değerli kardeşim, tespitlerin doğru. Birlikte mücadele ediyoruz, hep birlikte. Anlatmaya çalıştığımız, kimi zaman görmekte güçlük çektiğimiz ama sonuçlara baktığımızda ‘Burada mutlaka bir operasyon var’ sorusunu sorduracak kadar enteresan gelişmeler oluyor. Dikkatli olacağız, uyanık olacağız.”
Paylaşılan değerlendirmelerdeki “operasyon” ifadesi bir iddia ve sorgulama olarak öne çıkarken, bunu doğrulayacak somut bulgular ortaya konulmuş değil. Üreticilerin yaşadığı fiyat ve maliyet sorunlarının nedenlerinin belirlenmesi için piyasa verileri, ihracat kayıtları, denetim sonuçları ve alım süreçlerinin kapsamlı biçimde incelenmesi önem taşıyor.
#MetinKülünk #Çiftçi #Tarım #İncir #Üretici
