İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yaş sebze ve meyve piyasasına yönelik yürütülen soruşturmanın Bursa ayağında dikkat çeken ayrıntılar ortaya çıktı. Üreticiden tüketiciye kadar uzanan tedarik zincirinin mercek altına alındığı soruşturma kapsamında, Türkiye genelinde 41 büyük dağıtıcı firma ve bu firmaların yöneticileri hakkında gözaltı kararı verildi. Operasyonun 22 ilde toplam 109 iş yeri ve ikamete yönelik eş zamanlı gerçekleştirildiği bildirildi.
Bursa bağlantılı 5 şüpheli dosyada
Soruşturmanın Bursa ayağında ise Yıldırım, Nilüfer, İznik ve Osmangazi ile bağlantılı 5 şüpheli hakkında işlem başlatıldı. Dosyada yer alan incelemelerde, yaş sebze ve meyvenin üreticiden tüketiciye ulaşmasına kadar geçen süreçte kullanılan belgeler, ürün miktarları ve fiyat hareketleri mercek altına alındı.
Soruşturma kapsamında Ticaret Bakanlığı Hal Kayıt Sistemi, Tarım ve Orman Bakanlığı Çiftçi Kayıt Sistemi ve Vergi Denetim Kurulu raporlarının birlikte değerlendirildiği belirtildi. Yaklaşık 1250 çiftçinin beyanına başvurulan çalışmada, bazı firmaların üreticilerden aldıkları ürünleri gerçek alış fiyatının üzerinde gösterecek şekilde müstahsil makbuzu düzenlediği yönünde tespitlere yer verildi.
İncelemelerde bazı firmaların ürün arzını olduğundan düşük, maliyetleri ise daha yüksek gösterdiği ve tedarik zincirini gereksiz şekilde uzatarak piyasadaki fiyatların yükselmesine neden olduğu değerlendirildi.
Ölen 49 kişi adına 87 makbuz
Bursa dosyasındaki en çarpıcı tespitlerden biri Ahmet D. hakkında hazırlanan Vergi Denetim Kurulu raporunda yer aldı. Rapora göre, 1 Ocak 2025 ile 31 Mart 2026 tarihleri arasında daha önce hayatını kaybetmiş 49 kişi adına toplam 87 müstahsil makbuzu düzenlendiği tespit edildi.
Söz konusu makbuzların toplam tutarının 2 milyon 524 bin 987 lira 35 kuruş olduğu belirtildi. Bazı kişilerin ölüm tarihlerinin, belgelerin düzenlendiği tarihlerden yıllar öncesine dayandığı ifade edilirken, söz konusu makbuzların gerçek bir ürün teslimine dayanıp dayanmadığının da inceleme konusu olduğu aktarıldı.
Üreticilerin beyanları da dosyaya girdi
Vergi Denetim Kurulu raporunda yalnızca hayatını kaybetmiş kişiler adına düzenlendiği belirtilen belgeler değil, hayatta olan kişilerin ifadeleri de yer aldı.
Y. G. adına toplam 1 milyon 59 bin 975 liralık müstahsil makbuzu düzenlendiği belirtilirken, bu kişinin herhangi bir ürün satmadığını, zirai faaliyet yürütmediğini ve Ahmet D.'yi tanımadığını beyan ettiği kaydedildi.
Yusuf K. isimli kişinin de adına düzenlenen belgelerden haberdar olmadığını ve ürün satmadığını söylediği, buna karşılık Ahmet D.'nin yanında çalıştığını ifade ettiği aktarıldı.
Dosyada yer alan başka bir tespitte ise tek bir kişi adına 7 milyon 932 bin 22 lira 25 kuruş tutarında müstahsil makbuzu düzenlendiği belirtildi. Bu kişinin, belgelerde kendi üretmediği bazı ürünlerin de kendi adına gösterildiğini söylediği aktarıldı.
Tarla ve üretim kapasitesi de hesaplandı
İnceleme yalnızca makbuzlar üzerinden yürütülmedi. Vergi Denetim Kurulu tarafından üreticilerin beyanlarının yanı sıra arazi büyüklükleri, üretim kapasiteleri ve ürünlerin hasat dönemleri de değerlendirildi.
Kantar ve nakliye belgeleri, Hal Kayıt Sistemi bildirimleri ile banka ve ödeme hareketlerinin de incelemeye dahil edildiği belirtildi. Yapılan değerlendirmelerde bazı müstahsil makbuzlarının gerçek bir ürün teslimine dayanmadığı yönünde tespitlere ulaşıldığı, bazı kişilerin ise çiftçilik yapmadıklarını veya ilgili firmaya ürün teslim etmediklerini söyledikleri aktarıldı.
Belgelerde gösterilen bazı ürün miktarlarının da kişilerin sahip olduğu tarım arazileri ve makul üretim kapasiteleriyle açıklanamadığı değerlendirildi.
207 firma riskli bulundu
Vergi Denetim Kurulu raporundaki verilere göre incelemenin ilk aşamasında 207 firma riskli olarak değerlendirildi. Bunlar arasından yüksek tutarlı müstahsil makbuzlarıyla öne çıkan 15 firma seçilirken, ikinci aşamada 26 firma hakkında tespitler yapıldı. Böylece soruşturmanın odağında toplam 41 büyük dağıtıcı firma yer aldı.
Soruşturmanın fiyatları etkileme, Vergi Usul Kanunu'na muhalefet, belgede sahtecilik ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçları yönünden sürdürüldüğü öğrenildi.
Bursa bağlantılı dosyada yer alan 5 şüpheli hakkındaki adli işlemler devam ederken, raporlara yansıyan tespitlerin henüz kesinleşmiş bir yargı kararı olmadığı önem taşıyor. Şüpheliler hakkındaki nihai hukuki değerlendirme, soruşturma ve olası kovuşturma sürecinin ardından yargı mercileri tarafından yapılacak.
#bursa #bursahaber