Bursa, sanayi bacalarının yükseldiği, yeni konutların hızla çoğaldığı bir şehir. Ancak Kuzey Anadolu Fay Sistemi’nin güney koluna yakınlığı, kentin büyüme hikâyesini sessiz bir riskle dengeliyor. Şehir büyürken, risk de büyüyor.
Yer bilimci Prof. Dr. Naci Görür’ün Bursa Ovası için yaptığı uyarı hâlâ geçerli: “Zemin zayıf, yeraltı su seviyesi yüksek; deprem anında hasar büyüyebilir.” Nilüfer’in bazı kesimleri, Osmangazi’nin ova bölgeleri ve Yıldırım’ın yoğun yapılaşmış mahalleleri, zemine bağlı riskin en yüksek olduğu alanlar arasında. Aynı büyüklükteki deprem, mahalle bazında farklı yıkım yaratabilir.
Tarihsel veriler de uyarıyor. 1855 yılında meydana gelen, 1855 Bursa depremi olarak geçen büyük sarsıntı, dönemin kent merkezinde ciddi yıkıma yol açmıştı. O dönemde nüfus on binlerle sınırlıydı; bugün milyonlarca insan aynı coğrafyada yaşıyor ve yapı yoğunluğu katlanmış durumda. Bu tablo, olası bir sarsıntının etkisinin geçmişe göre çok daha geniş olacağını gösteriyor.
Bursa’da Deprem Riskini Haritalayan Akademik Çalışma
Bursa Teknik Üniversitesi akademisyenleri, kent genelinde sıvılaşma riski taşıyan bölgeleri mahalle, ada ve parsel bazında haritalandıran bir sistem geliştirdi. Konut satın almak veya kiralamak isteyenler artık binanın risk analizine doğrudan erişebiliyor. Prof. Dr. Eyübhan Avcı, yazılımda zemin özellikleri, sıvılaşma durumu, yeraltı su seviyesi, fay hatlarına yakınlık ile binanın yapım yılı, kat sayısı ve taşıyıcı sistem bilgilerinin görülebileceğini söylüyor.
Riskli alanlar için zemin etüdü ve deprem performans analizleri de öneriliyor; tüm veriler raporlanarak vatandaşların depreme dayanıklı binaları tercih etmesine imkân sağlanıyor.
Bursa büyümeye devam ediyor; yeni konutlar yükseliyor, sanayi alanları genişliyor. Ancak büyümek, dayanıklılık anlamına gelmiyor. Her yeni metrekare beton, doğru planlanmazsa geleceğin riskini de büyütebilir.
Fay hatları sessizliğini koruyor olabilir. Ancak sessizlik, riskin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Bursa için asıl gündem korku üretmek değil; bilimi referans alarak dayanıklılığı artırmak. Çünkü yarının güvenliği, bugün atılan adımlarla şekilleniyor.