Türkiye’de milyonlarca çalışanı ilgilendiren haftalık çalışma saatleri yeniden tartışılmaya başlandı. Birçok ülkede mesai süreleri azaltılırken Türkiye’de İş Kanunu kapsamında uygulanan 45 saatlik haftalık çalışma sınırının değiştirilmesi gerektiği yönünde çağrılar yapılıyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, çalışma hayatındaki dönüşüme dikkat çekerek mevcut mesai süresinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Türkiye Gazetesi’ndeki yazısında görüşlerini paylaşan Karakaş, çalışma saatlerinin kısaltılmasının bir lüks olmadığını, çalışan sağlığı ve iş verimliliği açısından önemli bir ihtiyaç haline geldiğini ifade etti. Dünyada uzun mesai anlayışının yerini daha verimli çalışma modellerine bıraktığını belirten Karakaş, Türkiye’nin de bu değişime ayak uydurması gerektiğini savundu.
Brezilya’da 40 saatlik çalışma modeli gündemde
Çalışma sürelerinin azaltılması tartışmasında farklı ülkelerdeki uygulamalar öne çıkıyor. Haberde aktarılan bilgilere göre Brezilya’da haftalık çalışma süresinin 44 saatten 40 saate düşürülmesi ve çalışanlara ücret kesintisi olmadan haftada iki gün izin hakkı tanınması yönünde bir anayasa değişikliğinden söz ediliyor. Karakaş, bu gelişmeyi çalışma hayatındaki dönüşümün örneklerinden biri olarak gösterdi.
Karakaş, gelişmiş ülkelerde çalışma süresinden çok emeğin niteliğine ve verimliliğine önem verildiğini belirterek Türkiye’deki çalışanların da daha iyi çalışma koşullarını hak ettiğini dile getirdi. Ancak Türkiye’de haftalık çalışma süresinin azaltılmasına yönelik yürürlüğe girmiş yeni bir düzenleme bulunmuyor. Gündemdeki konu, mevcut sistemin değiştirilmesi yönündeki çağrılardan oluşuyor.
Ülkelerin çalışma saatleri Türkiye’den daha düşük
Haftalık çalışma süreleri ülkeler arasında farklılık gösteriyor. Haberdeki karşılaştırmaya göre Avrupa Birliği ülkelerinde haftalık çalışma süresi 35 ila 40 saat arasında değişirken İzlanda’da 35-36, Avustralya’da ise 38 saat olarak belirtiliyor. Japonya, Güney Kore, Şili ve Brezilya için verilen süre 40 saat düzeyinde bulunuyor.
Türkiye’de ise 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63. maddesi uyarınca haftalık çalışma süresi genel olarak en fazla 45 saat olarak uygulanıyor. Karakaş, farklı ülkelerde hayata geçirilen düzenlemelerin daha kısa mesaiye yönelik eğilimi ortaya koyduğunu belirtti. Fransa’da haftalık çalışma süresinin 35 saate indirilmesi, İzlanda’da daha kısa çalışma modellerinin denenmesi ve Şili’de 40 saatlik çalışma hedefine yönelik kademeli geçiş de bu kapsamda örnek gösterildi.
İş Kanunu’ndaki 45 saat sınırı yeniden tartışılıyor
Türkiye’de haftalık çalışma süresini düzenleyen İş Kanunu’nun 63. maddesi, genel bakımdan haftalık çalışma süresini en çok 45 saat olarak belirliyor. Bu sürenin haftanın günlerine dağılımı ise çalışma düzenine göre değişebiliyor. Karakaş, altı gün çalışılan iş yerlerinde günlük 7,5 saatlik mesainin uygulandığını, beş günlük çalışma düzeninde ise günlük sürenin 9 saate ulaşabildiğini belirterek mevcut sınırın uzun süredir değişmediğine dikkat çekti.
Çalışma saatlerinin azaltılması gerektiğini savunan Karakaş, bu adımın yalnızca çalışanların dinlenme süresini artırmakla sınırlı kalmayacağını, iş hayatının genel işleyişine de katkı sağlayabileceğini ifade etti. Daha dengeli bir çalışma düzeninin hem çalışanların yaşam kalitesini hem de iş yerlerindeki verimliliği olumlu etkileyebileceğini kaydetti.
Uzun mesai yorgunluk ve iş kazası riskini artırabilir
Karakaş’a göre uzun çalışma saatleri kronik yorgunluk, tükenmişlik ve yoğun stres gibi sorunlara yol açabiliyor. Fiziksel ve zihinsel yorgunluğun iş kazası riskini artırabileceğini belirten Karakaş, çalışma sürelerinin yeniden ele alınmasının çalışan sağlığı açısından önem taşıdığını vurguladı.
Çok çalışmanın her zaman daha fazla üretim anlamına gelmediğini ifade eden Karakaş, uzun süre mesai yapan çalışanların zamanla verimlilik kaybı yaşayabileceğini savundu. İzlanda ve Fransa’daki uygulamaları örnek gösteren Karakaş, yeterince dinlenen çalışanların daha verimli olabileceğini, çalışma süresinin azaltılmasının hastalık izinlerini, iş hatalarını ve üretim kayıplarını düşürebileceğini dile getirdi.
Çalışma saatleri için yeni düzenleme yapılacak mı?
Türkiye’de haftalık 45 saatlik çalışma süresinin düşürülüp düşürülmeyeceği belirsizliğini koruyor. SGK Başuzmanı İsa Karakaş’ın açıklamaları, çalışma hayatında yeni bir düzenleme yapılması gerektiğine yönelik bir çağrı niteliği taşıyor. Şu an için çalışma saatlerinin azaltılmasına ilişkin kesinleşmiş yeni bir yasal karar bulunmuyor.
Çalışma sürelerinin kısaltılması ve haftada iki gün izin uygulamasının yaygınlaştırılması tartışılırken gözler, önümüzdeki dönemde bu konuda herhangi bir yasal adım atılıp atılmayacağına çevrildi.
#bursa #bursahaber
