EYT düzenlemesinin ardından 8 Eylül 1999 sonrasında sigorta başlangıcı bulunan çalışanların emeklilik koşulları tartışılmaya devam ediyor. Emeklilikte Adalet Derneği, bu grupta yer alan vatandaşların daha erken emekli olabilmesi için çeşitli girişimlerini sürdürüyor.
Dernek yöneticileri siyasi parti temsilcileriyle görüşmeler gerçekleştirerek taleplerini aktarıyor. Ancak mevcut durumda kademeli emeklilik için hazırlanmış resmi bir düzenleme veya açıklanmış bir yasa taslağı bulunmuyor.
8 Eylül 1999 öncesi emeklilik şartları
8 Eylül 1999 ve öncesinde sigorta girişi bulunanlar EYT kapsamında değerlendiriliyor. Bu grupta yaş şartı aranmazken, sigortalılık süresi ve prim günü koşulları uygulanıyor.
Kadınlarda 20, erkeklerde 25 yıllık sigortalılık süresinin yanı sıra sigorta başlangıç tarihine göre 5 bin ila 5 bin 975 gün arasında prim şartı bulunuyor.
Yaşını tamamladığı halde yeterli primi bulunmayan kişiler açısından ise belirli koşullarla 15 yıl sigortalılık ve 3 bin 600 prim günü üzerinden kısmi emeklilik imkanı bulunuyor.
1999 sonrası sigorta girişi olanları farklı şartlar bekliyor
9 Eylül 1999 ile 30 Nisan 2008 arasında sigortalı olanlarda emeklilik koşulları değişiyor.
Bu dönemde kadınlar için 58 yaş ve 7 bin prim günü veya 25 yıl sigortalılık süresiyle birlikte 4 bin 500 prim günü şartı uygulanıyor. Erkeklerde ise yaş sınırı 60 olarak belirlenirken, alternatif koşulda 25 yıllık sigortalılık ve 4 bin 500 prim günü aranıyor.
1 Mayıs 2008 ve sonrasında sigorta başlangıcı bulunan çalışanlarda ise 7 bin 200 prim günü temel şartlardan biri olarak uygulanıyor. Emeklilik yaşı kadınlarda 58, erkeklerde 60 yaşından başlıyor ve kademeli biçimde 65'e kadar yükseliyor.
Bir günlük fark neden tartışılıyor?
Kademeli emeklilik talebinin en önemli gerekçelerinden biri, 8 Eylül 1999 ile 9 Eylül 1999 arasındaki bir günlük sigorta başlangıcı farkının emeklilik tarihini ciddi biçimde değiştirmesi.
Emeklilikte Adalet Derneği, iki tarih arasında sigorta başlangıcı bulunan kişiler açısından 17 ila 20 yıla ulaşan emeklilik farkı oluşabildiğini belirtiyor. Dernek, mevcut uygulamanın adil olmadığını savunarak sigorta başlangıç tarihine göre daha kademeli bir sistem oluşturulmasını istiyor.
Derneğin kademeli emeklilik talebi ne?
Emeklilikte Adalet Derneğinin önerisi, sigorta başlangıç yılı ilerledikçe yaş ve prim koşullarının da kademeli biçimde yükseltilmesine dayanıyor.
Derneğin talep ettiği modele göre:
1999-2000 girişliler: Kadınlarda 43, erkeklerde 45 yaş ve 6 bin 400 prim günü
2001 girişliler: Kadınlarda 44, erkeklerde 46 yaş ve 6 bin 475 prim günü
2002 girişliler: Kadınlarda 45, erkeklerde 47 yaş ve 6 bin 550 prim günü
2003 girişliler: Kadınlarda 46, erkeklerde 48 yaş ve 6 bin 625 prim günü
2004 girişliler: Kadınlarda 47, erkeklerde 49 yaş ve 6 bin 700 prim günü
2005 girişliler: Kadınlarda 48, erkeklerde 50 yaş ve 6 bin 775 prim günü
2006 girişliler: Kadınlarda 49, erkeklerde 51 yaş ve 6 bin 850 prim günü
2007 girişliler: Kadınlarda 50, erkeklerde 52 yaş ve 6 bin 925 prim günü
2008 girişliler: Kadınlarda 51, erkeklerde 53 yaş ve 7 bin prim günü
Kademeli emeklilik çıkacak mı?
Şu an için kademeli emekliliğin yürürlüğe gireceğine ilişkin resmi bir karar bulunmuyor. Konuyla ilgili çalışmalarını sürdüren Emeklilikte Adalet Derneği, taleplerinin hayata geçirilmesi için siyasi temaslarına devam ediyor.
Dolayısıyla 1999 sonrası sigorta girişi bulunan milyonlarca çalışanın beklediği düzenleme konusunda resmi bir yasa teklifi veya hükümet tarafından açıklanmış bir taslak ortaya çıkmış değil. Mevcut emeklilik şartları ise yürürlükteki mevzuata göre uygulanmaya devam ediyor.
