Oğuzların Bozok koluna mensup Yıldız Han soyundan gelen Kızık boyu, Bursa'nın Türk yurdu haline gelmesinde stratejik rol üstlenen topluluklar arasında bulunuyor. Tarihsel belgelere göre 16. yüzyıl Osmanlı tahrir defterlerinde bölgede Kızıklara ait çok sayıda yerleşim tespiti yer alıyor. Türkmen kültürünün kentteki en güçlü simgelerinden olan bu topluluğun ana adresi ise Uludağ'ın kuzey yamaçları oluyor.
Osman Gazi'nin Barış Hamlesi ve 7 Köyün Doğuşu
Rivayetlere göre Tokat çevresinden gelip bölgeye yerleşmek isteyen Kızık mensupları ile Karakeçili aşireti arasındaki gerilimi sonlandırmak isteyen Osman Gazi, tarihi bir adım atar. Karakeçililerden 7 genç kız ile Kızıklardan 7 delikanlıyı evlendirerek akrabalık bağı kurar. Çiftlerin her birine dağ eteklerinde ayrı yaşam alanları tahsis edilir. Böylece kent coğrafyasında "7 Kızık Köyü" dönemi başlar.
Zamana Direnen 5 Yaşayan Yerleşim
Yüzyıllar boyunca Osmanlı’nın kentsel gelişimine ve gıda tedarikine katkı sağlayan köylerden 5 tanesi günümüzde varlığını koruyor.
Tarihin Sayfalarında Kalan Kayıp Halkalar
Yedi kardeş efsanesinin parçası olan ancak zaman içinde nüfus hareketleri, doğal afetler veya sınır birleşmeleri nedeniyle haritadan silinen 2 Kızık yerleşimi de bulunuyor. Adı "bakımlı yer" anlamına gelen Bayındırkızık ile kurucusu Dal Bey'e atfen defterlere geçen Dallıkızık (Kayıklıkızık), Osmanlı tahrir defterlerindeki resmi varlıklarına rağmen fiziki olarak günümüze ulaşamamış durumda.
Uludağ'ın eteklerinde asırlardır dimdik ayakta duran 5 canlı tanığı ve sararmış sayfalarda iz bırakan 2 kayıp halkasıyla Kızık köyleri, Bursa'nın tarihine vurulmuş Osmanlı mühürlerinden biri olmayı sürdürüyor. Sokaklarında yükselen taş sesleri, ahşap evlerin cumbalarından süzülen hikâyeler ve yüzlerce yıllık Türkmen gelenekleri, bu köklü mirası dünden bugüne, bugünden de geleceğe taşımaya devam ediyor.
1. Cumalıkızık
Uludağ’ın koynunda zamanı durdurmuş gibi duran Cumalıkızık, Osmanlı’nın ilk zamanlarından günümüze ulaşan en canlı miras. Çevre köylerden insanların cuma namazı için burada toplanmasıyla adını alan köy, 2014’ten bu yana UNESCO koruması altında. Yıldırım sınırları içindeki köye şehir merkezinden metro ve dolmuşlarla 15-20 dakikada varılıyor. Rengârenk cumbalı evleri, sokakların ortasından süzülen suları ve meşhur Cin Aralığı ile ziyaretçilerini yüzlerce yıllık bir zaman yolculuğuna çıkarıyor.
2. Fidyekızık
Uludağ’ın eteklerinden kente uzanan Fidyekızık, adının arkasındaki rivayetlerle merak uyandırıyor. Köyün ismi, özgürlüğünü fidye veren esirlerden ziyade toprağının bereketine, yani Osmanlı'nın ana "fide" ve dikim merkezi olmasına dayanıyor. Yıldırım ilçesindeki konumuyla şehir merkezinden minibüs veya otobüslerle dakikalar içinde ulaşılabiliyor. Günümüzde modern yapılarla çevrelense de sokak aralarında eski Bursa ruhunu yaşatıyor. Uludağ manzaralı meyve bahçeleri ve tarihi çeşmeleriyle ziyaretçilerini geçmişin samimi mahalle atmosferiyle karşılıyor.
3. Hamamlıkızık
Adını bünyesinde barındırdığı tarihi Kısık Hamamı’ndan alan Hamamlıkızık, Osmanlı’nın yıkanma ve şifa kültürünü dağ eteklerine taşıyan özel bir nokta. Yıldırım sınırlarında, Cumalıkızık’ın hemen yanı başında konumlanan köye özel araç veya belediye otobüsleriyle kolayca varılıyor. Asırlık çınar ağaçlarının gölgesindeki sokakları, kestane korulukları ve tarihi yapısıyla kadrajlara huzurlu bir köy atmosferi yansıtıyor.
4. Derekızık
Kestel ilçesi sınırlarında, derin bir vadinin tabanına kurulan Derekızık, adını yanı başından akan dereden alıyor. Bursa merkezine yaklaşık 18 kilometre uzaklıkta yer alan köye Kestel üzerinden giden toplu taşıma araçlarıyla ulaşılabiliyor. Otantik kırsal yapısını en iyi muhafaza etmiş yerleşimlerden biri olan köy, gür bitki örtüsü, ahşap evleri ve vadi manzaralarıyla doğaseverlere eşsiz bir görsel atmosfer sunuyor.
5. Değirmenlikızık
Eski dönemlerde bölgenin su gücünden faydalanan un değirmenlerine ev sahipliği yaptığı için bu ismi alan Değirmenlikızık, günümüzde Yıldırım’ın kalbinde yer alıyor. Kent içi otobüs ve minibüs hatlarıyla doğrudan ulaşılabilen mahalle, şehirleşmenin ortasında kalmış durumda. Modern binaların arasında kendini gösteren tarihi kalıntılar, eski sokak izleri ve çeşmeler, Bursa’daki dönüşümü takip etmek isteyenler için geçmişin izlerini gözler önüne seriyor.
