Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi'nin 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında hazırlanan Antalya Okyanus ve Denizler Mutabakatı kamuoyuyla paylaşıldı. Okyanusların ve denizlerin iklim değişikliğiyle mücadeledeki rolünü güçlendirmeyi amaçlayan mutabakat, ülkeler arasında ortak hareket edilmesi ve iklim projeleri için finansman kaynaklarına erişimin kolaylaştırılması çağrısı yapıyor.
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya göre metin, COP31 Başkanlığı öncülüğünde farklı ülkelerin ve uluslararası paydaşların katkılarıyla oluşturuldu. İstanbul'da düzenlenen Okyanus ve Denizler Çalıştayı, Trabzon'daki üst düzey etkinlik ve Pasifik bölgesindeki toplantılar da hazırlık sürecinde değerlendirildi.
1,5 derece hedefi için okyanus odaklı adımlar
Antalya Mutabakatı'nın temel hedeflerinden biri, küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 dereceyle sınırlandırma çabalarına deniz ve okyanusları da dahil etmek.
Bu doğrultuda ülkelerin mevcut iklim planlarında okyanus temelli azaltım, uyum ve dirençlilik çalışmalarına daha fazla yer vermesi isteniyor. Metin, yeni uluslararası yükümlülükler veya mekanizmalar oluşturmak yerine mevcut anlaşmalar ve girişimler arasındaki koordinasyonun güçlendirilmesini öngörüyor.
Mutabakat ayrıca Antalya'da oluşan siyasi desteğin, kıyı bölgelerinde ve denizlere bağlı topluluklarda kalıcı uygulamalara dönüşmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
Akdeniz iklim değişikliğinin etkileriyle karşı karşıya
Mutabakatta Akdeniz'in iklim değişikliğinden yoğun biçimde etkilenen bölgeler arasında bulunduğu vurgulandı. Artan sıcaklıklar, orman yangınları, kuraklık ve sellerin gıda güvenliğini, biyolojik çeşitliliği ve kıyı bölgelerindeki yaşamı tehdit ettiği belirtildi.
Bu nedenle Akdeniz ülkeleri arasında ortak çalışmaların artırılması ve bölgesel iş birliğinin güçlendirilmesi çağrısı yapıldı. Ayrıca İstanbul'da İklim Değişikliği Bölgesel Faaliyet Merkezi'nin kurulması, Türkiye'nin bölgesel iklim iş birliğine katkısı olarak değerlendirildi.
Kıyı ekosistemleri için koruma ve restorasyon çağrısı
Deniz kirliliği, okyanusların ısınması, asitlenme, oksijen seviyelerindeki düşüş ve deniz seviyesinin yükselmesi, mutabakatta öne çıkan başlıklar arasında yer aldı. Bu gelişmelerin deniz yaşamını olumsuz etkilediği, kıyı topluluklarının geçim kaynaklarını ve gıda güvenliğini riske attığı ifade edildi.
İklim direncini artırmak ve karbon depolama kapasitesini korumak amacıyla mangrov ormanları, deniz çayırları, kıyı sulak alanları ve mercan resiflerinin korunması ve yeniden canlandırılması istendi.
Metinde, 2030 yılına kadar dünya genelindeki kıyı ve deniz alanlarının en az yüzde 30'unun korunmasını öngören “30x30” hedefi de desteklendi.
Sürdürülebilir balıkçılık ve temiz enerji vurgusu
Antalya Mutabakatı, deniz kaynaklarının sürdürülebilir kullanımını da iklim eyleminin önemli parçalarından biri olarak ele aldı. Balıkçılık ve su ürünleri yetiştiriciliğinde çevreye duyarlı uygulamaların yaygınlaştırılması gerektiği belirtildi.
Deniz üstü yenilenebilir enerji yatırımlarının sorumlu biçimde geliştirilmesi, kıyı faaliyetlerinde elektrifikasyonun artırılması ve emisyonların azaltılması da öne çıkan öneriler arasında yer aldı.
Erken uyarı sistemleri güçlendirilecek
Mutabakatta okyanusların sürekli izlenmesi, bilimsel araştırmaların desteklenmesi ve tahmin kapasitesinin geliştirilmesi iklim mücadelesinin temel unsurları olarak gösterildi.
Özellikle iklim değişikliğinden daha fazla etkilenen gelişmekte olan ülkelerde erken uyarı sistemlerinin güçlendirilmesi istendi. Bu ülkelerin teknik desteğe ve bilimsel kapasiteye erişiminin artırılması gerektiği vurgulandı.
İklim projeleri için finansmana erişim kolaylaştırılmalı
Metnin önemli başlıklarından biri de iklim yatırımlarının finansmanı oldu. Okyanus temelli projelerin hayata geçirilebilmesi için finansman kuruluşları ile uygulayıcı kurumlar arasındaki ortaklıkların geliştirilmesi gerektiği belirtildi.
COP31 Başkanlığı tarafından Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) iş birliğiyle geliştirilen İklim Uygulama Köprüsü de bu kapsamda öne çıkan girişimler arasında gösterildi.
Antalya Mutabakatı, ülkeleri ve uluslararası ortakları mevcut kaynakları daha etkin kullanmaya, uygulanabilir projeler geliştirmeye ve COP31 sürecinde oluşan iş birliğini somut sonuçlara dönüştürmeye davet ediyor.
#COP31 #AntalyaMutabakatı #İklimDeğişikliği #Antalya





