Türkiye’nin beşinci büyük doğal gölü olan İznik Gölü’nde su seviyesindeki düşüş son yıllarda daha belirgin hale geldi. Kış ve ilkbahar döneminde etkili olan yağışlara rağmen gölün yeterince toparlanamaması, kıyı şeridindeki geri çekilmeyi de beraberinde getirdi. Bir dönem büyük teknelerin yanaştığı iskelelerin bugün su hattından metrelerce uzakta kalması, yaşanan değişimin boyutunu ortaya koyuyor.
Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından 2015-2018 yılları arasında Orhangazi ile İznik arasında işletilen "Akşemseddin" adlı yolcu gemisinin kullandığı Orhangazi İskelesi de göldeki çekilmenin en belirgin görüldüğü noktalardan biri oldu. Kasım 2024’te kıyıdan yaklaşık 150 metre uzaklaşan su hattının bugünlerde 200 metreye yaklaşması, İznik Gölü’ndeki su kaybının boyutunu gözler önüne seriyor.
Yağışlar gölü yeniden doldurmaya yetmiyor
Bursa Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Çevre Mühendisliği Bölüm Başkanı Prof. Dr. Efsun Dindar, İznik Gölü’nün hem Marmara Bölgesi hem de Türkiye açısından önemli bir tatlı su kaynağı olduğunu belirtiyor. Gölün tarih, turizm ve biyoçeşitlilik açısından da değer taşıdığını ifade eden Dindar, su seviyesindeki gerilemenin su kalitesini de olumsuz etkilediğini aktarıyor.
Uydu görüntüleri ve geçmiş yıllara ait verilerin göldeki çekilmenin ciddi boyutlara ulaştığını gösterdiğini belirten Dindar, bölgede sanayi ve tarımsal faaliyetlerin yoğun şekilde sürdüğüne işaret ediyor. İklim değişikliğinin etkisiyle yağış miktarındaki azalma, havzayı besleyen derelerin taşıdığı suyun azalması ve yer altı su rezervlerinin düşmesi, gölün su bütçesi üzerinde baskı oluşturuyor.
Dindar, gölün yalnızca yağışlarla beslenmediğini ve yağmur suyunun tamamının doğrudan göl seviyesine yansımadığını belirterek, kurak geçen yılların art arda gelmesinin toparlanmayı zorlaştırdığını ifade ediyor. Su seviyesi belirli bir noktanın altına indiğinde tek bir yağışlı sezonun gölü eski seviyesine getirmesinin mümkün olmadığını vurgulayan Dindar, İznik Gölü’nün adım adım çekilmeye devam ettiğini söylüyor.
Çekilme balıkçılığı da vurdu
Göldeki gerilemenin etkileri yalnızca kıyı çizgisindeki değişimle sınırlı kalmıyor. Orhangazi Su Ürünleri Kooperatifi Başkanı Zelkif Bektaş, su seviyesindeki düşüşle birlikte balık popülasyonunda da azalma yaşandığını belirtiyor.
Tarımsal faaliyetlerde kullanılan gübre ve ilaçların sazlık alanlarda birikmesinin balıkların yaşam alanlarını olumsuz etkilediğini aktaran Bektaş, özellikle yavru balıkların bu bölgelerde yaşamını sürdüremediğini ve üreme döneminde kayıpların arttığını ifade ediyor. Geçmişte günlük yaklaşık 2 ton balık avladığını belirten Bektaş, altı yıl boyunca Irak’a balık ihraç ettiklerini ve dört günde bir tır doldurduklarını anlatıyor.
2027 için yeni su tedbirleri gündemde
Prof. Dr. Efsun Dindar, 2027 yılında uygulanması planlanan yeni beş yıllık eylem planında tarım ve sanayide su kullanımına yönelik tedbirlerin artırılması gerektiğini belirtiyor. İznik Gölü’nün yeniden toparlanabilmesi için su kaynaklarının korunması ve mevcut suyun daha kontrollü kullanılması önem taşıyor.
Göldeki çekilme, daha önce su altında kalan bazı arkeolojik yapıların yeniden ortaya çıkmasına da neden oldu. Ancak su seviyesindeki düşüşün doğal yaşamdan balıkçılığa, su kalitesinden bölgedeki ekosisteme kadar geniş bir alanda etkiler oluşturduğu belirtiliyor.
#bursa #bursahaber
